Fagdeild gjörgæsluhjúkrunarfræðinga

Framfarir í læknavísindum hefur haft það í för með sér að meðferð mikið veikra sjúklinga verður sífellt flóknari og umfangsmeiri, og fullkomnari tækjabúnaði er beitt í meðferð þessara einstaklinga sem gerir það að verkum að fólk lifir í auknum mæli af alvarlegri veikindi en áður. Þessir sjúklingar þurfa á sérhæfðri hjúkrun að halda, auk ífarandi eftirlits sem ekki er hægt að veita á hefðbundnum sjúkradeildum. Gjörgæsludeildir voru stofnaðar til að sinna þessum sjúklingum og leit fyrsta gjörgæsludeildin dagsins ljós í kringum 1950 í Bandaríkjunum og á Íslandi kringum 1970.

Gjörgæsluhjúkrun er sú grein hjúkrunar sem lýtur að hjúkrun alvarlegra veikra einstaklinga sem þurfa meiriháttar sígát, þ.e. þurfa að vera tengdir hjartsláttarsírita, þurfa oft sérhæfða öndunaraðstoð og/eða þurfa aðstoð við að halda blóðrásarkerfinu gangandi. Þeir þurfa alla jafnan einn hjúkrunarfræðing með sér allan sólarhringinn sem þarf að vera í stakk búinn til að fást við lífshættuleg vandamál sem upp kunna að koma. Oft þurfa þessir einstaklingar að vera tengdir öndunarvél og / eða eru með ýmis lyf tengd við sig í æð meira og minna allan sólarhringinn.

Hjúkrunarfræðingar sem starfa á gjörgæsludeildum axla alla jafnan mikla ábyrgð þegar þeir taka að sér hjúkrun mikið veikra einstaklinga. Þeir verða að vera með víðtæka þekkingu á lífeðlisfræði mannslíkamans, vinna vel undir miklu álagi og búa yfir hæfni í mannlegum samskiptum. Hjúkrunarfræðingur á gjörgæsludeild hefur sjálfstæða ábyrgð á klínískri hjúkrun og er ábyrgur gagnvart hjúkrunardeildarstjóra á deildinni, en fylgir fyrirmælum læknis um læknismeðferð, kann skil á og notar flókinn tæknibúnað og notar sérþekkingu sína til að nauðsynleg læknisfræðileg gjörgæslumeðferð sé framkvæmd samkvæmt viðurkenndum aðferðum, þ.e.a.s. eftir fyrirmælum læknis eða með leyfi þess læknis sem ber ábyrgð á læknismeðferð sjúklingsins.

Á gjörgæsludeildunum er veitt einstaklingshæfð heildræn hjúkrun og er mikill metnaður lagður í að styðja sem best við þessa einstaklinga og að veita aðstandendum stuðning og umhyggju sem hluta af heildrænni hjúkrun. Hjúkrunarfræðingurinn stendur vörð um persónu / sjálfsákvörðunarrétt sjúklingsins og stuðlar að því að sjúklingurinn geti endurhæfst til verðugs lífs. Þar sem lífi verður ekki bjargað stuðlar hjúkrunarfræðingurinn að því að einstaklingurinn geti dáið með reisn.

Almennt tekur það hjúkrunarfræðinga um tvö ár að verða jafnvíga á alla þá sjúklingahópa sem leggjast inn gjörgæsludeildarnar ef þeir hafa ekki starfað áður við gjörgæsluhjúkrun og má segja að hjúkrunarfræðingar á gjörgæsludeildum séu með mikla og breiða þekkingu sem nýtist þeim ávallt hvað sem þeir kjósa síðar að taka sér fyrir hendur. Aðlögun með reyndum hjúkrunarfræðingi er í boði fyrir nýja hjúkrunarfræðinga og er áhersla lögð á að hún sé einstaklingshæfð.

Það er ekki boðið upp á framhaldsnám í gjörgæsluhjúkrun á Íslandi eins og er en það stendur vonandi til á næstu árum. Hingað til hafa hjúkrunarfræðingar sótt framhaldsnám í gjörgæsluhjúkrun til Bandaríkjanna, Danmerkur og Noregs.

Á Íslandi eru starfræktar þrjár gjörgæsludeildir; á LSH Hringbraut, LSH Fossvogi og FSA og leggjast inn á þær sjúklingar með margvísleg bráð og lífshættuleg vandamál einkum tengt öndun, hjarta- og æðakerfi. Þessar gjörgæsludeildir hafa auk þess séreinkenni sem felast í því að á LSH Hringbraut koma sjúklingar eftir hjartaaðgerðir og slæma bruna og á LSH Fossvogi koma sjúklingar sem hafa hlotið alvarlega áverka eftir slys og/eða með alvarleg einkenni frá heila og taugakerfi. Einhver breyting kann að verða á þessu þar sem endanleg skipting sérsviða milli spítala liggur ekki fyrir. Stærsti sjúklingahópur gjörgæsludeildanna eru fullorðnir en einnig leggjast þar inn alvarlega veik eða slösuð börn og unglingar.

Gjörgæsluhjúkrunarfræðingar starfrækja fagdeild og er hún í samvinnu við gjörgæsluhjúkrunarfræðinga á Norðurlöndunum (NOSAM) og gjörgæsluhjúkrunarfræðinga í Evrópu. Fagdeildin hefur átt fulltrúa í stjórn Evrópusamtaka gjörgæsluhjúkrunarfræðinga (EfCCNa) frá stofnun þess félags og vonandi á það samstarf eftir að skila gjörgæsluhjúkurnarfræðingum auknum tækifærum á sviði menntunar og atvinnu utan Íslands. EfCCNa kemur til með að halda sína fyrstu ráðstefnu í París í maí á þessu ári. Gjörgæsluhjúkrunarfræðingar hafa verið mjög duglegir að sækja sér fræðsluefni til Bandaríkjanna og er helst að nefna ráðstefnu á vegum AACN (American Association of Critical Care Nurses) sem haldin er árlega. Starfsfólk gjörgæsludeildanna leggja mikinn metnað í að vera með markvissa fræðslu, sérstaklega fyrir nýtt starfsfólk, og leggjast þar allir á eitt, hjúkrunarfræðingar og læknar.

Íslenskar rannsóknir á sviði gjörgæsluhjúkrunar og umsjónarmenn þeirra:

• Sjúklingar á gjörgæsludeild sem hafa litlar lífslíkur en eru á fullri meðferð - Lovísa Baldursdóttir
• Aðstandendur á gjörgæsludeild; hverjar eru þarfir þeirra? - Ingibjörg Linda Sigurðardóttir
• Hávaðamæling á gjörgæsludeild FSA - Guðrún Una Jónsdóttir
• Tjáskipti milli hjúkrunarfræðinga og sjúklinga í öndunarvélum - Brynja Dröfn Tryggvadóttir
• Örvun meðvitundarlausra. Fræðileg samantekt - Elín Hjaltalín Jóhannesdóttir
• Hávaðamæling á gjörgæsludeild LSH Hringbraut - Lovísa Baldursdóttir
• Nursing Interventions Promoting Psychosocial Intergrity in Critical Care. Review of the Litterature - Lovísa Baldursdóttir
• Tilvist hluttekningarþreytu meðal gjörgæsluhjúkrunarfræðinga. Forprófun mælitækis. Jóhanna Bernhardsdóttir og Lovísa Baldursdóttir
• Viðhorf og reynsla hjúkrunarfræðinga til gjörgæslusjúklinga sem eru á fullri meðferð en eiga sér litla lífsvon - Kristín Björnsdóttir og Lovísa Baldursdóttir
• Þarfir aðstandenda alvarlegra veikra sjúklinga á gjörgæsludeild. Hvernig er þeim mætt og hver sinnir þeim. - Hrund Sch. Thorsteinsson og Lovísa Baldursdóttir
• Þarfir og upplifun aðstandenda hjartaskurðsjúklinga meðan á gjörgæsludvöl stendur - Lovísa Baldursdóttir og Marga Thome